شکار ، تداوم یک سنت تصویری در هنر ایران

  (متن این گفتار در مجله ی هنرومردم، شماره ی١٠، سال ١٣٨٨، به چاپ رسیده است.)  

شکار ، مبارزه ی جسورانه در برابر حیواناتی بود که از توانایی جسمی برتری نسبت به انسان برخوردار بودند . پوست ، گوشت و استخوان به همراه روح جانور کشته شده از نیازهای ضرور برای زندگی انسان اولیه محسوب می شد . پیشرفت های مادی انسان ، جنبه ی معیشتی شکار را تحت الشعاع خود قرار داد و به صورت آیین های نمایش قدرت و یا مراسم نیایش مذهبی وبه موازات آن ها تفننّی که به پرورش قوای جسمی و روحی می پردازد ، در آمد .

     موضوع شکار در هنرهای تصویری ایران همچون جریانی ممتد ، از نخستین نقوش به جای مانده از ساکنان اولیه ی این سرزمین تا قاجاریه ، حضوری همیشگی و جدایی ناپذیر داشته است ، و این به لحاظ نقش و جایگاه آن در فرهنگ اجتماعی است .در هر دوره ی تاریخی هنرمندان بنا به شرایط اجتماعی و فرهنگی ، موضوع شکار را با ضروریات و کاربردهای خاص خود در قالب های گوناگون هنری به نقش کشیده اند ، از زمان هخامنشیان ، با تشکیل اولین حکومت مرکزی قدرتمند در ایران ، نقش شکار بر روی ُمهرها و به دنبال آن نقوش شکار در بشقاب های ساسانی دارای مفهومی سیاسی نیز می شوند و این روند در دوران اسلامی نیز دنبال می گردد .

                         

     در دوران اسلامی ، نقوش شکار به طور عام به تصویرگری داستان ها و حکایات پهلوانی ایران می پردازد و بر روی ظروف ، پارچه ها ، قالی ها ، و حواشی صفحات کتاب ها جنبه ی تزیینی می یابند . نگاره هایی نیز از صحنه های شکار حاکمان کشیده می شوند که در چارچوبه ی مصورسازی قرار داشته و به عنوان مدخلی بر آغاز کتب عمل می کنند .

                              

     موضوع شکار در هنرهای تصویری ایران در روند تاریخی خود به سنتی تصویری که هنرمندان مقید به پیروی از اصول آن بوده اند ، در آمده و به حیات پایدار و مستحکم هزاران ساله ی خود ادامه داده است .

 

Hunting , The Continuity of a Pictorial Tradition in The Art of Iran 


Hamid Reza Mohebi   

Faculty member of University of Yazd  

E-mail: hmohebii@yazduni.ac.ir

     This assay is to consider the special position of hunting in the Iranian culture from various aspects . It also intends to emphasize on this fact that close relationship between hunting and various aspect of social life , from religion and legislation to education and art , has caused the hunting scenes to be continually depicted .  

Through this continuity depiction of hunting scenes has become a firm essential tradition in different field of Iranian art

نوشته : حمید رضا محبی در ساعت ٦:٢٥ ‎ب.ظروز۱۳۸٥/٩/۱٢